Metallerde oluşan korozyona karşı alınan en güçlü önleme katodik koruma denir. Toprağa  gömülü veya kilometrelerce uzunluğa sahip metal boru nakil hatları, evlerde kullanmış olduğumuz  sıcak su boruları (metal) ve şofbenler, kazanlara kadar hemen hemen her alanda katodik koruma uygulanmaktadır. Deniz suyu  yada temiz suyun değiştirilmesi yapılamayan ortamlarda, su ile temas eden metal yapılarda ( metal borular, depolar, LPG tankları, deniz araçları, Metal köprüler vb…) korozyonu önlemek için tek yöntemdir.

Katodik Koruma Çeşitleri Nelerdir?

Galvanik Anotlu Koruma

Galvanik Anotlu katodik koruma için gerekli olan doğru akım, korunacak metal ile galvanik anotun oluşturacağı hücreler tarafından meydana gelir. Bu koruma  yöntemi esnasında Galvanik anotlar belli hızla çözünerek ağırlıklarını kaybeder. Bu işlemi belirli zaman aralıklarla tekrar ederek koruma işlevinde süreklilik oluşturur.

Galvanik Anotlu Koruma Sisteminde Kullanılan Anotlar ; Alüminyum, Çinko, Magnezyum alaşımları

Dış Akım Kaynaklı Koruma

Bu koruma yönteminde korunacak olan metal ve anotların akım üretir nitelikte olmasına gerek yoktur. Koruma için gerekli olan akım dış kaynaktan elde edilir. Dış akım kaynaklı koruma yöntemi yavaş çözünmesi ile birlikte hem uzun ömürlüdür hem de ekonomik malzemelerden oluşur.

 Dış Akım Kaynaklı Koruma Sisteminde Kullanılan Anotlar; Oksit kaplı ve platinize titanyum anotlar, Grafit anotlar,  Demir silikon ve kurşun-gümüş-antimuan anotları.

Katodik Korumanın En Fazla Uygulandığı Alanlar

• Gemilerin deniz ile temas eden taban yüzeylerinde,
• Gemilerin balast tanklarında,
• Dubalarda ve balast tanklarında,
• Yer altı nakil işleminde kullanılan metal boru hatlarında,
• Mavnalarda,
• Metal köprü ve viyadük ayaklarında,
• Sıvı depolama tanklarında (Akaryakıt, Doğalgaz LPG , Ham petrol ve Su)
• Deniz deşarj boru hatlarında iç ve dış korumada
• Korozyon oluşma riski olan beton yapılarda….

Kontrolü ve Ölçümü

Hava ve suyla temas halinde olan metallerin katodik koruma sistemlerini, gerekli ölçüm ve testlerinin yapılıp raporlandırılmasıdır.

Fider Grup olarak ölçümler konusunda Türkiye’nin heryerine hizmet vermekteyiz. Fakat ölçümün acililiyeti var  ise aşağıda belirtilen lokasyonlarda hemen ölçüm yapılarak,  yetkili mühendislerimiz tarafından onaylı raporu tarafınıza sunuluacaktır. Teklif almak için lütfen irtibata geçiniz.

Katodik Koruma Nedir? yazısı ilk önce Fider Grup üzerinde ortaya çıktı.

Kaçak Akım Röleleri (K.A.K.R) , hata akımı koruma anahtarları, herhangi bir elektrik kaçağında çarpılmanızı önler ve ciddi yaralanmalar ve daha kötü durumların önün geçer. Yangın oluşmasını önleleyip evinizi ve tesisinizi korur . Trifaze veya monofaze seçenekleriden birini seçerek günlük hayatınızda karşılaşabileceğiniz elektrik kazalarından korunabilirsiniz. Tamamen elektromekanik prensipte üretilen hata akımı koruma anahtarları, şebeke geriliminden bağımsız olarak çalışır. Çalışma prensibi olarak, devredeki çalışan iletkenlerin (nötr dahil) içinden geçirildiği akım trafosu ve açtırma bobininden oluşurlar. 2 kutuplu (monofaze) cihazlarda, yüke doğru akan akımın dönen akıma eşit, 4 kutuplu (trifaze) cihazlarda ise vektörel toplamlarının ”SIFIR’ olmasını temel almaktadır.

Kaçak Akım Koruma Röle Nedir?

Normal işletme yolunun içinde dönen akımın bulunmaması gereken iletken kısımlara çeşitli nedenlerle geçmesi suretiyle kaçak akım oluşur. Kaçak akım rölesi devamlı olarak fazdaki akımı nötrdeki akımla kıyaslar. İkisi arasındaki fark (kaçak akım) toprağa akar, sağlıklı bir devrede izolasyondan ve kayıplardan dolayı her zaman azda olsa bir miktar gövdeye akan akım mevcuttur. K.A.K. Rölesi faz ve nötr arasındaki farkın daha önceden belirlenen seviyeye geldiğinde devreyi kesmeye yarar. Kaçak akım rölesi sistemde bağlandığı terminalin giren ve çıkan akım değerlerini ölçer. Resim 1’de de görüldüğü gibi terminaller ve sigorta arasında set edilen değerin üzerinde bir kaçak akım varsa devreyi keserek herhangi bir can ve mal kaybının önüne geçer.

K.A.K.R Çalışma Prensibi Nasıl ?

Röle esas itibariyle basit bir çalışma mantığına sahiptir. İçerisinde toroidal ölçüm transformatörü bulunmaktadır. Bu transformatör özellik olarak içerisinden geçen akımın toplamında bir dengesizlik veya bir eşitsizlik olduğu vakit, bu dengesizliğin oranında bir akım endükler. Kaçak akım rölesi temel olarak toroidal transformatörün bu özelliğinin üzerine kurulmuştur. Sistemde kaçak akım oluşması durumunda faz ve nötr üzerindeki akımda bir fark oluşur. Bu durum toroidal transformatör üzerinde bir manyetik akı oluşturur ve sargı üzerinde akım indüklenir. Oluşan bu akım kumanda devresinin elektromanyetik bobinini harekete geçirir. Böylece cihazın kapalı konumda bulunan ana kontakları açık konuma geçerek faz ve nötr iletkenleri ile şebekeyi birbirinden ayırır.

K.A.K.R Kontrolü Neden Yapılır ?

K.A.K. Rölesi ilgili maddelerin genellikle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın mevzuatında yer almaktadır. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği’nin 18. Maddesi’nde elektrik ana dağıtım noktalarına yangından korumaya yönelik kaçak akım rölesinin (300 mA anma akım değerine sahip K.A.K. Rölesi ) kullanılması, tali dağıtım noktalarına ise hayat korumaya yönelik kaçak akım rölesinin (30 mA anma akım değerine sahip K.A.K. Rölesi ) düzeneği ile birlikte termik manyetik şalter veya otomatik sigorta (ayrı ayrı veya birlikte) konulması ve tüm koruma düzenleri arasında seçicilik sağlanması yer almaktadır.
Rölenin kullanımında dikkat edilecek hususlar ve nasıl kullanılacağı Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’nde söz edilmektedir. Çeşitli mevzuatlarda elektrikten kaynaklanan iş kazası ve yangınların engellenmesi için birçok hüküm mevcuttur. K.A.K. Röleleri elektrikten kaynaklanan iş kazaları ve yangınların engellenmesinde önemli rol oynaması sebebiyle bu hükümlerle dolaylı yoldan ilişkilendirilebilir. Ulusal mevzuatımıza baktığımızda iş kazası 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. Maddesi’nde ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 3. Maddesi’nde kavramsal olarak yer almaktadır.

Kaçak Akım Koruma Röle (K.A.K.R) Testleri yazısı ilk önce Fider Grup üzerinde ortaya çıktı.

İş Güvenliği ve İş Ekipmanları yönetmeliklerine göre Elektrik Tesisat Kontrolünün bir yıllık periyotlar halinde topraklama ve paratoner kontrolleri ile birlikte yapılması zorunlu kılınmıştır. Amper Enerji, sektördeki tecrübesi ile elektrik tesisat kontrolünün periyodik olarak yapılması ve raporlanmasında eksiksiz faaliyet göstermektedir.

Elektrik İç Tesisat Kontrolü’nün, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın İş Ekipmanları Yönetmeliği EK III maddesince azami olarak 1 yıllık periyotlar halinde topraklama ölçümü ve paratoner ölçümleri ile birlikte yapılması zorunlu kılınmıştır. Tesisatın iş sağlığı ve işçi güvenliğini sağlayıp sağlamadığının kontrolü için gerekli ve zorunludur. İşçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğü, madde 353 ve madde 354 uyarınca elektrik tesisat kontrolü zorunlu kılınmıştır ve işletmelerce yaptırılması gerekmektedir. Ayrıca, Elektrik Tesisat Kontrolü‘nün sadece tesis ilk kurulduğunda değil yönetmelikte de belirtildiği üzere periyodik olarak yapılmalıdır.

Şekil A: Elektrik İç Tesisat Kontrolü periyodik olarak yapılmadığı sürece, tesisatta zaman içerisinde oluşan problemler belirlenemez ve büyük hasarlara yol açar.

Elektrik İç Tesisat Kontrolü Nasıl Yapılır?

 Elektrik iç tesisat kontrolünde işletmelerin: branşman, enerji odası, kablo şaftı, sayaç ve dağıtım panoları, ag kompanzasyon, buatlar, prizler ve aydınlatma bazında gözden geçirilip ilgili standart ve yönetmeliklere uygun olup olmadığı kontrol edilir. Bu işlemler arasında termal kamera ile kontrol oldukça önemlidir. Uzaktan ölçüm cihazları olan termal kameralar, oluşan arıza sonucu nesnelerin yaymış oldukları kızılötesi enerjiyi (ısıyı) algılayarak elektronik sinyale dönüştürür ve termal görüntü olarak yansıtır. Bu şekilde sorunlu bölge tespit edilerek büyük hasara yol açmadan önce gerekli önlemler alınır. Termal kamera ile panolar ve ısınma olabilecek kısımlar kontrol edilip raporlanır.   Tesisteki kaçak akım koruma rölelerinin çalışıp çalışmadığı, açma akımları ve zamanlarının testi yapılarak uygun olup olmadığı kontrol edilir. Süreklilik testi ile topraklama hattının son tüketiciye kadar ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir. 

Şekil B: Termal Kamera ile Elektrik Panosu Kontrolü 
Elektrik Tesisat Kontrolü, işletmelerin ilk kurulum aşamalarında 1 defaya mahsus olmak üzere değil 1 yıllık periyotlar halinde düzenli olarak gerçekleştirilmelidir.

Kontroller Kimler Tarafından Yapılır?  

Elektrik Kontrolleri Elektrik Mühendsileri Odası’na (EMO) kayıtlı ve elektrik iç tesisleri denetimi eğitimi almış sertifikalı Elektrik Mühendisleri tarafından yapılması gerekmektedir.

Fider Grup olarak bünyemizdeki yetkin elektrik mühendisleri tarafından termal kamera ile ölçümlerin yapılması ve yapılan işlemlerinin raporlanması hizmetini eksiksiz bir şekilde sunmaktadır.    

Enerji Müsadeleri için Elektrik Tesisat Kontrolü   İç tesise ait bu uygunluk belgesi elektrik bağlantı bildirimi (iş bitimi) ile birlikte işletmeye verilmektedir. Verilen uygunluk belgesine sahip olan elektrik iç tesisinin kuruluş tarafından tekrar muayene edilmez. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın, Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği’nin Madde 19 İç Tesislerin Denetlenmesi ve Muayenesi’ne göre elektrik iç tesislerine ait uygunluk belgesi olmayan veya muayeneler sırasında uygun bulunmayan tesise enerji verilmez.

Elektrik İç Tesisat Kontrolü Nedir ve Nasıl Yapılır? yazısı ilk önce Fider Grup üzerinde ortaya çıktı.